Door een fout mijnentwege werd het interview met Dr. Huyge verwijderd, bovenaan deze berichtenreeks.
Het staat nu hieronder te lezen.
Mijn excuses voor het ongemak.
Vraaggesprek met Dr. Dirk Huyge op 06/11/2007.
U bent net terug van een inspectie in de Kharga Oase; interessante zaken gevonden?
Dirk Huyge: Je kan in Egypte eigenlijk nergens rondlopen zonder interessante zaken te vinden. Ik ben naar Kharga geweest als een soort van consultant inzake prehistorie en rotskunst. De missie waaraan ik heb deelgenomen, is het North Kharga Oasis Project (NKOS), dat wordt geleid door Prof. Salima Ikram van de American University in Cairo en Prof. Corinna Rossi van het Collegio di Milano (meer informatie:
www.northkhargaoasissurvey.com). Bedoeling was de noordelijke karavaanroute tussen Kharga en Dakhla te prospecteren, de zogenaamde Darb Ain Amur. We hebben daar talloze sites teruggevonden uit het Laat-Paleolithicum, het Neolithicum en vooral de Laat-Romeinse tijd. Sommige daarvan kunnen misschien spectaculaire bevindingen opleveren, maar het is nog veel te vroeg om daarover uitspraken te doen. In elk geval was het een avontuurlijke gebeurtenis. Ik ben gewoon om in een opgravingspaleis in de Nijlvallei te verblijven, maar ditmaal heb ik tien dagen in een minuscuul tentje gelogeerd, werkelijk in the middle of nowhere. Allemaal nogal primitief. Zelfs geen mogelijkheid om je gedurende al die tijd een beetje deftig te wassen. Ik was echt blij de bewoonde wereld terug te zien… Maar Kharga Oase zelf is prachtig: een buitengewoon interessant archeologisch museum, de Hibis-tempel uit de Perzische tijd met sublieme reliëfs en vooral de schitterende site van Bagawat, een uitgestrekte vroegchristelijke necropool met koepelgraven en wandschilderingen… Maar er is nog veel meer natuurlijk.
Het basiskamp van de NKOS missie in Ain Amur:
De rotskunst van Kharga zou jonger zijn dan de eerder besproken rotskunst van Qurta. Betekent dit ook dat er grote verschillen zijn?
Dirk Huyge: Ja, absoluut. Het zijn twee verschillende werelden. De rotskunst van Qurta is heel erg naturalistisch en stelt vooral wilde runderen voor. In Kharga heb je alleen abstracte en gestileerde motieven. Giraffen zijn één van de belangrijkste thema’s in die rotskunst.
Natuurlijk is er het tijdsverschil, maar ook de afstand: is deze rotskunst gemaakt is door een cultuur die heel veel verschilde van die van Qurta of valt dat niet uit te maken?
Dirk Huyge: De rotskunst van Qurta is ongeveer 15.000 jaar oud en gemaakt door Paleolithische jagers-verzamelaars. In Kharga heb je misschien enkele zeldzame abstracte Laat-Paleolithische motieven, maar het grote merendeel van de voorstellingen daar hoort in het 4de millennium v.C. thuis, wat in de Nijlvallei dus overeenstemt met de klassieke predynastische periode, de zogenaamde Naqada cultuur. In elk geval wijst de rotskunst van Kharga op intense contacten met de Nijlvallei. Dat neemt niet weg dat de oase-bewoners ook wel enkele erg originele elementen aan het rotskunstrepertoire hebben toegevoegd.
Als ik het goed begrijp keert u in het begin van 2008 naar Qurta terug. U vertelde ons in het vorige vraaggesprek: “Ook willen we de rotswanden en tekeningen bemonsteren om directe dateringen te kunnen bekomen… Maar het is nog afwachten of dat uiteindelijk zal lukken. De technieken die we gebruiken, zitten immers nog in een experimenteel stadium.”
Kunt u hier meer uitleg over geven? Is dit bijvoorbeeld een methode die zou kunnen of moeten toegepast worden op eerdere elders teruggevonden rotskunst?
Dirk Huyge: Eén van de grote problemen in het rotskunstonderzoek en de reden waarom die grafische traditie door ‘ernstige’ egyptologen en archeologen niet serieus wordt genomen, is de moeilijkheid om de tekeningen te dateren. We zoeken dus naar een methode om absolute dateringen voor rotskunst te bekomen. Eén daarvan is de radiocarboondatering van organisch materiaal dat is ingesloten in het natuurlijke vernislaagje dat de rotstekeningen overdekt. Via die techniek hebben we kunnen aantonen dat de rotskunst van el-Hosh in de Nijlvallei wellicht ouder is dan het midden van het 6de millennium v.C. In Qurta proberen we nu de Uranium-series techniek uit, gebaseerd op het verval van bepaalde radioactieve isotopen van uranium. Het is allemaal nog vreselijk experimenteel, maar vroeg of laat is er misschien een echte doorbraak op dit vlak. Dat zou fantastisch zijn…
De vroegchristelijke necropool van Bagawat:
Wanneer u het hebt over onderzoekingen bij Kom Ombo èn in de Kharga Oase, vroeg ik me af of u dan niet een geografische beperking opgelegd wordt door de Egyptische instanties?
Dirk Huyge: Jazeker, je kan maar op één welbepaalde plaats zelf een missie leiden. Maar aan de missie naar Kharga heb ik gewoon als expeditielid deelgenomen. De leiding van het NKOS project is in handen van anderen, zoals ik eerder al gezegd heb. Het is trouwens wel eens aangenaam om zelf niet alle verantwoordelijkheid te moeten dragen… En geen vervelende boekhouding te moeten doen!
Zijn er nog plaatsen in Egypte waarvan u denkt dat ze dringend aan onderzoek naar - of consolidatie van vroeger reeds ontdekte – prehistorische rotskunst toe zijn?
Dirk Huyge: Alle rotskunstplaatsen in Egypte zijn dringend aan onderzoek toe! Geen enkele vorm van archeologie is meer bedreigd dan de rotskunst. Stilletjesaan wordt heel de Egyptische woestijn kapot gehakt. Het is dus vijf voor twaalf wat de rotskunst betreft. Op mijn korte rotskunstcarrière van een paar decennia heb ik al zoveel sites zien verdwijnen en beschadigen. En dat is bijzonder zielig omdat ik er van overtuigd ben dat heel wat fundamentele vragen over de oorsprong van de faraonische denkwereld hun antwoord kunnen vinden in de rotskunst. Ingewikkelde religieus-mythische concepten zoals bijvoorbeeld de Piramideteksten uit het Oude Rijk komen immers niet uit de lucht gevallen. Ze vinden hun wortels in de prehistorie en de rotskunst is één van de belangrijkste iconografische bronnen uit die periode. Daar valt nog enorm boeiend en hoogst origineel werk te verrichten… Er moet nog een rotskunst-Champollion opstaan!
Ik kan u alleen maar bijtreden in de overtuiging dat de rotskunst en het onderzoek naar prehistorische sites zeer belangrijk of zelf onontbeerlijk is, willen wij ooit de oorsprong van de oud Egyptische denkwereld en cultuur beter doorgronden.
Hartelijke dank voor dit gesprek en veel succes toegewenst.
Prof. Salima Ikram van de American University in Cairo op onderzoek voor het North Kharga Oasis Project:
