Neferirtenef en Wetjesetkawes in Brussel

Moderator: yuti

Neferirtenef en Wetjesetkawes in Brussel

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Do Okt 23, 2014 12:33 pm

In het Jubelparkmuseum van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis te Brussel zijn twee muurreliëfs te zien van het transport van een standbeeld.

Een kleinere versie dus van het bekende muurreliëf van Djehutihotep.
http://www.osirisnet.net/tombes/el_bers ... tep_01.htm
http://mdw-ntr.com/blogs/item/20-coloss ... huti-hotep
en een beetje gelijkaardig aan de reliëfs in de tombe van Ti in Sakkara:
http://www.osirisnet.net/mastabas/ty/ty_03.htm
http://www.osirisnet.net/mastabas/ty/ph ... tatues.jpg
http://www.osirisnet.net/mastabas/ty/ph ... s_detA.jpg

Dit transport van de beelden van Neferirtenef zijn te zien op beide wanden van de ingang van zijn mastaba. De begeleidende tekst luidt “het vergezellen van het beeld naar de tombe van de jurist en opzichter van de schrijvers, Neferirtenef”.

Op beide wanden wordt Neferirtenefs beeld met een sokkel afgebeeld, op een slede met omhoog gebogen voorzijde. Voor het beeld brandt iemand wierook, terwijl hij op de slede staat. Voor de sokkel giet een man water uit een kruik op de grond. Vier maal twee mannen naast elkaar trekken de slede.
De linkerwand (bij het binnengaan) laat Neferirtenefs beeld met een ronde pruik zien en met een korte lendendoek.
Op de rechterwand wordt het beeld van Neferirtenef met een driehoekvormig voorschoot. Achter het standbeeld lijkt een man het beeld in evenwicht te houden.

Boven het transport worden op beide wanden overgaven afgebeeld en onder het transport een stoet van mannelijk en vrouwelijke landarbeiders met goederen van funeraire domeinen.

Mijn onderstaande foto’s zijn niet goed; indien ik met tijd betere kan maken, vervang ik deze.
De tekeningen die hieronder staan zijn op groot formaat te zien in het Jubelparkmuseum. Ik heb dus geen tekeningen (of foto’s) ingescand uit hèt werk over deze mastaba: van de Walle Baudouin, La Chapelle Funéraire de Neferirtenef, MRAH Bruxelles 1978.

Tekening van beide wanden van de ingang van de mastba van Neferirtenef.
Afbeelding

Het transport van een standbeeld van Neferirtenef op de linkerwand van de ingang naar de kapel van de mastaba.
Afbeelding

Het transport van een standbeeld van Neferirtenef op de rechterwand van de ingang naar de kapel van de mastaba.
Afbeelding

Twee figuren uit de stoet met goederen van de funeraire domeinen op de rechterwand van de ingang naar de kapel van de mastaba van Neferirtenef.
Afbeelding

………………………………………………………………………………………………………………………………

Het gaat dus om de funeraire kapel van een mastaba uit het Oude Rijk die onder de zorgen van Jean Capart, en met financiële steun van o.a. Edouard Empain van Sakkara naar Brussel getransporteerd werd en daar later het museumnummer E.2456 heeft gekregen. http://carmentis.kmkg-mrah.be/eMuseumPl ... detailView

Je kunt de vraag stellen waarom dergelijke vervreemding van archeologisch erfgoed toen toegelaten werd, iets wat nu onmogelijk zou zijn. De initiatiefnemer van dit gebeuren, Gaston Maspero, directeur van de Service des Antiquités d’Egypte, wou hiermee echter de welig tierende illegale handel in antiquiteiten temperen en de plundering van Sakkara een halt toeroepen. De musea die een mastaba cadeau kregen konden namelijk in ruil voortaan alle hen aangeboden antiquiteiten uit de Memfitische grafvelden weigeren. (van de Walle Baudouin, La Chapelle Funéraire de Neferirtenef, MRAH Bruxelles 1978, p.9)

Uit een reeks van mastaba’s die voor deze gelegenheid blootgelegd werden door inspecteur voor de Service des Antiquités James Quibell, koos Capart deze van Neferirtenef, gelegen bij de zuidoostelijke hoek van de omheining van het Djosercomplex, en reeds onderzocht door Auguste Mariette rond of in de jaren 1860.

In 1906 werd de kapel van Neferirtenef onder supervisie van Jean Capart afgebroken. Cappart was toen conservator van de Egyptische collectie van de Musées Royaux des Arts Décoratifs et Industriels de Bruxelles (later de Musées Royaux d’Art et d’Histoire, of MRAH) . 22 ton steenblokken werden in 120 kisten naar Brussel getransporteerd, met als zwaarste beide schijndeuren van 5 ton. In 1907 werd de mastaba in Brussel terug opgebouwd en opengesteld voor het publiek met een nabootsing van een façade en portiek.

Later bleek echter dat de reliëfs op de steenblokken te lijden hadden van salpeter, en ondanks dat er in 1938 reeds werd begonnen aan de restauratie van de blokken, werd dit uitgesteld door o.a. de Tweede Wereldoorlog en de brand in het museum in 1946. Uiteindelijk pas tussen 1964 en 1968 werden de blokken “ontzout” en op maandag 29 oktober 1973 werd de mastaba, ter gelegenheid van de vijftigste verjaardag van de Fondation Egyptologique Reine Elisabeth, terug officieel voor het publiek opengesteld in aanwezigheid van Koningin Fabiola, deze keer echter op de derde verdieping van het museum en niet meer op het gelijkvloers zoals waar voorheen de Egyptische collectie zich bevond. Ook kreeg de buitenkant van de mastaba een moderne en symmetrische vorm.
http://www.desheret.org/photogallery/Ro ... ls184.html

De kapel van Neferirtenef in situ in Sakkara. (foto KMKG).
Afbeelding

Het transport van de schijndeuren van de mastaba van Neferirtenef op de trappen van het museum. (foto A.C.L.)
Afbeelding

De mastaba van Referirtenef in Brussel voor 1938. (foto Chronique d’Egypte)
Afbeelding

Een maquette in het Jubelparkmuseum van de mastaba van Referirtenef.
Afbeelding

Zelfgemaakt plannetje van de mastaba, verhoudingen, afmetingen en windrichting zijn zeer plusminus. In het museum zijn de westelijke en oostelijke wand verder van elkaar geplaatst om de bezoekers gelegenheid te laten de reliëfs beter te bekijken.
Afbeelding

…………………………………………………………………………………………………………………………………..

Het grootste deel van de westelijke wand wordt ingenomen door twee massieve stèles-schijndeuren. Ook door de zachte verlichting in de mastaba duurt het even vooraleer de bezoeker de details kan onderscheiden, zoals op onderstaande foto wellicht merkbaar is.
Afbeelding

Tekening westelijke wand van de mastaba van Neferirtenef.
Afbeelding

Tekening van het zuidelijk gedeelte van de westelijke wand van de mastaba van Neferirtenef.
Afbeelding

Tekening van het noordelijk gedeelte van de westelijke wand van de mastaba van Neferirtenef.
Afbeelding

Neferirtenef met lange pruik en echtgenote Wetjesetkawes op de zuidelijke schijndeur. Op drie van de vier dergelijke afbeeldingen (tweemaal aan beide zijden op de schijndeuren) is de wesekh halsketting beschadigd… opzettelijk?
Afbeelding

Op de noordelijke schijndeur opnieuw Neferirtenef, hier met ronde pruik, en echtgenote. Hier neemt Wetjesetkawes echter, in tegenstelling tot op beide afbeeldingen op de zuidelijke schijndeur, de pols van haar man vast.
Afbeelding

Wetjesetkawes – haar naam links bovenaan, aan het noorden van deze wand, gezeten op een mat met haar hand uitgestrekt naar offergaven. Met uitsluiting van andere familieleden worden in deze kapel naast een echtgenote, nog vier zonen en een dochter genoemd van Neferirtenef.
Afbeelding

De cartouche van farao Sahoere van de Vde dynastie. Deze komt voor in een titel van Neferirtenef, priester van Sahoere. De mastaba werd door Baudouin van de Walle in de tweede helft van de Vde dynastie gesitueerd. Zie ook bespreking in Cherpion Nadine, Mastabas et hypogées d’Ancien Empire, 1989, p.130-131.
Afbeelding

Offerdragers… een hyena, een mand met vruchten en lotusbloemen, een plateau met broden en een kruik.
Afbeelding

Een spelletje senet. Spelers zitten aan een tafel met een lade. De rechtse man zegt: senet spelen, kijk tegenspeler. De linkse antwoordt: ik neem drie stukken weg in een keer.
Afbeelding

Twee van de vijf afgebeelde danseressen met gekruiste “bretellen”. Achter hen twee dames in een lange jurk die het ritme aangeven… allemaal dragen ze het haar kort.
Afbeelding

………………………………………………………………………………………………………………………….

Tekening van de noordelijke wand van de mastaba van Neferirtenef.
Afbeelding

Oogsten van vijgen. Een man zit in een vijgenboom en laat een volle mand zakken. Onderaan, naast reeds volle en grotere manden zit een persoon die hem aanmaant en zegt “laten zakken in een keer”.
Afbeelding

Druivenoogst. Vier mannen plukken de druiven van 25 wijnranken die ondersteund worden door vijf gevorkte stokken. De trossen worden weergegeven, waarschijnlijk werden de druiven ingeschilderd.
Afbeelding

………………………………………………………………………………………………………………………………

Tekening van de reliëfs van de oostelijke muur van de mastaba van Neferirtenef, met de uitsparing voor de ingang.
Afbeelding

Een man van kleine gestalte stapt met een aap aan een lijn. De afgebeelde hond heet ikni.
Afbeelding

Een landarbeider met een sjaal over de schouder dreigt een ezel met een stok te slaan, terwijl hij zijn andere hand op de lading laat rusten.
Afbeelding

Bij een groepje ezels dient een man - in ongeveer dezelfde houding als hierboven – in te grijpen om hen niet te laten eten van de granen op de grond (verhoging) en hen in dezelfde richting te drijven – of wordt hier uitgebeeld dat ze in een cirkel lopen? Het aantal ezels en hun aantal poten stemt niet overeen.
Afbeelding

Bij het vangen van vogels, zit een man en kijkt om naar de mensen die klaarstaan om aan het koord te trekken waardoor het net zich sluit.
Afbeelding

…………………………………………………………………………………………………………………………

Tekening van de zuidelijke muur van de mastaba van Neferirtenef.
Afbeelding

Deze wand laat Neferirtenef aan een offertafel zien, de voorstelling van offergaven en een lijst voor de rituelen, en scènes van het slachten van dieren.
Afbeelding

…………………………………………………………………………………………………………………………..

Een grafkamer is nooit gevonden of is nergens vernoemd geweest. Twee zittende beelden van Neferirtenef zijn wel gevonden (mogelijk uit een serdab), en die worden ook vernoemd in Porter & Moss III p.584:
- Cairo CG 21, H 83 cm (met echtgenote en zoon aan zijn zijden), waarvan onderstaande foto,
- Cairo CG 157 Neferirtenef alleen afgebeeld, waarvan het hoofd en de armen ontbreken.

Afbeelding
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6231
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Re: Neferirtenef en Wetjesetkawes in Brussel

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Zo Jan 04, 2015 11:50 pm

Prof.Eugène Warmenbol was zo vriendelijk me mede te delen dat de offerdragers op het zuidelijk gedeelte van de westelijke wand in de mastaba van Neferirtenef de inspiratie waren voor het grafmonument van Paulette Verdoot in Brussel: viewtopic.php?f=28&t=3381
Zie ook: Warmenbol Eugène, Le lotus et l'oignon, Brussel, 2012, p.572-574.
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6231
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Re: Neferirtenef en Wetjesetkawes in Brussel

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Do Jun 08, 2017 5:17 pm

Hierboven staan twee foto’s van het slepen van standbeelden van Neferirtenef, samen met wat uitleg.

Ook in de ingang van de kapel van de mastaba van Hetepherachet / Hetepherachty in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden is dit te zien:
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6231
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen


Terug naar Oude Rijk

Wie is er online?

Gebruikers in dit forum: Bing [Bot] en 1 gast