Herbert Verreth - interview over Arsinoe IV e.a.

Moderator: yuti

Herbert Verreth - interview over Arsinoe IV e.a.

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Wo Apr 01, 2009 2:32 pm

In het artikel ‘Gevonden: de zuster van Kleopatra vermoord’
http://www.timesonline.co.uk/tol/news/w ... 908494.ece
alsook in een BBC documentaire
viewtopic.php?t=1764&mforum=prkmthetegyptef
wordt beweerd dat men de beenderen van Arsinoe IV, de zuster van Kleopatra VII, teruggevonden heeft in Ephesos in Klein-Azië (in het huidige Turkije) en dat Arsinoe van ‘gemengde origine’ was, evenals Kleopatra.

Dr. Herbert Verreth
http://www.arts.kuleuven.be/oudegeschie ... erreth.htm
die verleden jaar een lezing gaf voor Egyptologica Vlaanderen over Kleopatra VII
viewtopic.php?t=1244&mforum=prkmthetegyptef
was zo vriendelijk hierover uitleg te geven.


Herbert Verreth: Omdat er over Arsinoe IV niet zoveel geweten is, loont het misschien de moeite om kort te overlopen wat de weinige antieke bronnen over haar leven weten te vertellen.

Arsinoe (IV) was de jongste van de twee dochters van Ptolemaios XII die bij zijn overlijden in 51 v.C. nog in leven waren. Haar oudere zus Kleopatra (VII) was geboren begin 69 v.C., dus deze datum kan gelden als terminus post quem voor de geboorte van Arsinoe. In 48-47 v.C. wordt ze voorgesteld als een zelfstandig handelende koningin (ook al wordt ze geringschattend 'puella' ('meisje') genoemd), zodat men kan veronderstellen dat ze toen minstens 16 jaar was, waarschijnlijk zelfs wat ouder. Dit impliceert dat ze waarschijnlijk geboren is ca. 69-63 v.C.

Over de moeder(s) van Kleopatra en Arsinoe weten we niets. De enige bekende echtgenote van Ptolemaios XII is Kleopatra V Tryphaina. Omdat zij tussen 7 augustus 69 en 25 februari 68 is gestorven, kan zij eventueel nog de moeder geweest zijn van Kleopatra, maar zeker niet van de jongere kinderen. Deze zijn dan geboren in een (hypothetisch) tweede huwelijk of uit een nevenvrouw, zodat ze gelegitimeerd moeten zijn geweest als officiële kinderen van Ptolemaios XII, maar ook daarvan zijn geen sporen in de bronnen. Dat de moeder een Egyptische vrouw zou zijn uit een aanzienlijke familie van hogepriesters van Memphis is niet meer dan een hypothese.

Arsinoe verschijnt voor de eerste keer in de bronnen over de Alexandrijnse oorlog (48-47 v.C.). Tijdens de achtervolging van zijn rivaal Pompeius kwam Iulius Caesar eind september 48 in Egypte aan, midden in de strijd tussen Kleopatra VII en haar jongere broer Ptolemaios XIII. Waarschijnlijk in oktober 48 zette hij de twee weer samen op de troon, terwijl hij de andere kinderen Arsinoe (IV) en Ptolemaios (XIV) aanstelde over Cyprus (dat in Romeinse handen was). Deze laatsten trokken klaarblijkelijk niet naar het eiland, maar bleven in Alexandreia. Ergens in de loop van de winter 48/47 riep de bevolking van Alexandreia Arsinoe uit tot koningin en zij leidde de aanval op Caesar en haar oudere zuster, die ingesloten zaten in het paleis. In deze korte periode moet Arsinoe IV echt beschouwd zijn geweest als de koningin van Egypte, want er is een cartouche met haar naam gevonden in een kamer in de tempel van Montou in Madou / Nag' el-Madamud, onmiddellijk ten noorden van Thebe. Klaarblijkelijk was Arsinoe niet echt populair en werd ze in voorjaar van 47 vervangen aan het hoofd van het Egyptische leger door Ptolemaios XIII, die ondertussen 'vrijgelaten' was door Caesar. Over de positie van Arsinoe na de overname van de macht door Ptolemaios XIII weten we niets.
- Cassius Dion, 42, 35, 5 [geschreven na 229 n.C.]:
When he (sc. Caesar) had done this and had added that it belonged to him as dictator, holding all the power of the people, to have an oversight of the children and to fulfill their father's wishes, he bestowed the kingdom upon them both (sc. Kleopatra VII and Ptolemaios XIII) and granted Cyprus to Arsinoe and Ptolemaios the Younger, a sister and a brother of theirs.
- Caesar, De bello civili, 3, 112, 10-11 [geschreven 48-44 v.C.]:
Meantime Ptolomaeus' youngest daughter (sc. Arsinoe IV), hoping the throne would be vacant, fled from the palace to Achillas, and joined with him in the prosecution of the war. But they soon disagreed about the command, which increased the largesses to the soldiers, each party endeavouring to gain them by large presents.
cf. Cassius Dion, 42, 39, 1:
While these events were taking place, one Ganymedes, a eunuch, secretly brought Arsinoe to the Egyptians, as she was not very well guarded. They declared her queen and proceeded to prosecute the war more vigorously, inasmuch as they now had as leader a representative of the family of the Ptolemies.
- Caesar, De bello Alexandrino, 4 [geschreven ca. 48-44 v.C.]:
Meanwhile a quarrel had arisen - as related above - between Achillas, who commanded the veteran army, and Arsinoe, the younger daughter of king Ptolomaeus; and with each party plotting against the other and anxious to obtain the supreme power for himself, Arsinoe, acting through the eunuch Ganymedes, her tutor, struck the first blow and killed Achillas. After his murder she herself exercised complete control without any consort or guardian, while the army was entrusted to Ganymedes. On undertaking this duty the latter increased the soldier's bounty and performed the rest of his functions with consistent thoroughness.
cf. Cassius Dion, 42, 40, 1:
As time went on a dispute arose among the followers of Arsinoe, and Ganymedes prevailed upon her to put Achillas to death, on the ground that he was going to betray the fleet. When this had been done, he assumed command of the soldiers and gathered all the boats that were in the river and lake, besides constructing others.
- Caesar, De bello Alexandrino, 23, 2:
They (sc. the Alexandrians) sent envoys to Caesar requesting him to release the king (sc. Ptolemaios XIII) and allow him to go over to his own side. 'The whole population', they said, 'being tired and wearied of the girl (sc. Arsinoe IV), of the delegation of the kingship, and of the utterly remorseless tyranny of Ganymedes, were ready to to the king's bidding.
cf. Cassius Dion, 42, 42, 1:
But the Egyptians on receiving the news would not end the war even then; yet they were irritated at the rule of the eunuch (sc. Ganymedes) and of the woman (sc. Arsinoe IV) and thought that if they could put Ptolemaios (sc. XIII) at their head they would be superior to the Romans.
- Caesar, De bello Alexandrino, 33, 2

The elder of the two boys - the late king (sc. Ptolemaios XIII) - being now no more, Caesar assigned the kingdom to the younger one (sc. Ptolemaios XIV) and to Kleopatra, the elder of the two daughters, who had remained his loyal adherent; whereas Arsinoe, the younger daughter, in whose name, as we have shown, Ganymedes had long been exercising an unbridled sway, he determined to remove from the realm, to prevent any renewed dissensions coming into being among factious folk before the dominion of the royal pair could be consolidated by the passage of time.

Iulius Caesar moet Arsinoe hebben meegenomen uit Egypte en we vinden haar terug in Rome in de zomer van 46 v.C., waar ze meegevoerd werd in de triomftocht ter ere van Caesars overwinningen. Na de triomftocht is ze klaarblijkelijk vrijgelaten, maar over haar verblijfplaats de volgende vijf jaren is niets geweten.
- Cassius Dion, 43, 19, 1-2
(1) After this he (sc. Caesar) conducted the whole festival in a brilliant manner, as was fitting in honour of victories so many and so decisive. He celebrated triumphs for the Gauls, for Egypt, for Pharnakes, and for Iuba, in four sections, on four separate days. (2) Most of it, of course, delighted the spectators, but the sight of Arsinoe of Egypt, whom he led among the captives, and the host of lictors and the symbols of triumph taken from the citizens who had fallen in Africa displeased them exceedingly.

In 41 v.C. werd Arsinoe vermoord op bevel van Marcus Antonius, die daarbij inging op een verzoek van Kleopatra. Volgens Flavius Iosephos werd ze gedood terwijl ze zich als smekeling bevond in de tempel van Artemis in Ephesos. De historiograaf Appianos daarentegen stelt dat ze gedood is in de tempel van Artemis Leukophryne in Miletos. De tempel van Artemis Leukophryne bevond zich echter niet in Miletos, maar in Magnesia, zodat Appianos klaarblijkelijk een vergissing heeft gemaakt en men er tegenwoordig van uit gaat dat Arsinoe in Ephesos gedood is. Wanneer we veronderstellen dat ze geboren is ca. 69-63 v.C., moet ze gestorven zijn op een leeftijd van 22-28 jaar. Over haar begraafplaats weten we niets.
- Flavius Iosephos, Antiquitates Iudaicae, 15, 89 [geschreven in 93/94 n.C.]
She (sc. Kleopatra VII) was also by nature very covetous, and stuck at no wickedness. She had already poisoned her brother (sc. Ptolemaios XIV), because she knew that he was to be king of Egypt, and this when he was but fifteen years old; and she got her sister Arsinoe to be slain, by the means of Antony, when she was a supplicant at Artemis' temple at Ephesos; for if there were but any hopes of getting money, she would violate both temples and sepulchers.
- Appianos, Bella civilia, 5, 1, 9 [geschreven vóór 165 n.C.]
Straightway Antonius' interest in public affairs began to dwindle. Whatever Kleopatra ordered was done, regardless of laws, human or divine. While her sister Arsinoe was a suppliant in the temple of Artemis Leukophryne at Miletos, Antonius sent assassins thither and put her to death.

In 1904 vonden archeologen langs de Koureten-straat in het centrum van Ephesos een octagonaal monument van 13 m hoog met een piramidaal dak dat als een Heroon werd geïnterpreteerd. In 1926 bleek het in feite om een graf te gaan dat waarschijnlijk dateert uit de tweede helft van de 1e eeuw v.C. en mogelijk voltooid werd ca. 25-20 v.C. Gezien de ligging en de monumentale uitwerking moet het gebouwd zijn voor een belangrijk persoon, maar er zijn geen opschriften gevonden. De octagonale vorm wordt soms vergeleken met de Pharos of vuurtoren van Alexandreia, terwijl ook het piramidale dak en twee marmeren kandelaars uitgewerkt als palmbladeren in verband gebracht worden met Egypte. Voor mooie reconstructies en foto's, zie http://baugeschichte.tuwien.ac.at/Octogon/ .
Het graf was voorheen reeds geplunderd, maar er bevond zich nog een sarcofaag met een intact skelet. De schedel werd in 1926 opgemeten, maar is in de loop van WOII verloren geraakt. In het begin van de jaren '90 onderzocht de Oostenrijkse Hilke Thür het graf opnieuw, en ze is sinds 2005 bezig aan de reconstructie van het monument. Het skelet bleek te behoren aan een slanke, jonge vrouw van 15-17 jaar met een lengte van ca. 154 cm. Het skelet kon door C14 gedateerd worden tussen ca. 210 en ca. 20 v.C. Er waren geen sporen van ziekte of ondervoeding en geen aanwijzingen voor een geweldadige dood. Het DNA onderzoek is klaarblijkelijk nog bezig.

Thür wil de overleden vrouw identificeren met Arsinoe IV. De leeftijd van de overledene komt evenwel niet overeen met de geschatte leeftijd van Arsinoe bij haar overlijden in 41 v.C., terwijl ook de zogenaamde Egyptische elementen van het graf weinig doorslaggevend zijn. Men kan zich overigens ook afvragen wie bijna twintig jaar na de dood van Arsinoe nog zo'n prachtig monument voor haar zou oprichten. Persoonlijk zie ik dan ook geen voldoende argumenten om de identificatie van de jonge vrouw met Arsinoe IV hard te maken.

De onderzoekers gingen evenwel nog een stap verder en probeerden op basis van de foto's en afmetingen van de verloren en onvolledige schedel een reconstructie te maken van het gelaat van de jonge vrouw. Ze poneren dat sommige schedelkenmerken overeenkomen met die van 'blanke Europeanen, oude Egyptenaren en zwarte Afrikanen' en dat de vrouw dus van een gemengde herkomst was. Haar huidskleur wordt op de reconstructietekening dan nog eens extra donker ingekleurd, zodat men de indruk krijgt dat het om een Afrikaanse vrouw gaat. Een gelijkaardig procédé heeft men onlangs ook toegepast op de theoretische reconstructie van het gelaat van Kleopatra VII ( http://www.therawfeed.com/2008/12/cleop ... th-3d.html) . Dergelijke hypothetische tekeningen worden dan gebruikt om zogezegd aan te tonen dat de beide (half)zusters van Afrikaanse herkomst waren, een thema dat uitgebreid door de media is opgepikt. Dergelijke interpretatie hoort ongetwijfeld thuis binnen de traditie van 'Black Athena' [cf. het boek van Martin Bernal, Black Athena: the Afroasiatic roots of classical civilization, 1989], waarbij de klassieke oudheid 'zwarter' wordt voorgesteld dan ze in werkelijkheid was. Wat mij betreft, is er geen enkele reden waarom de beide vrouwen niet beter 'ingekleurd' worden met een doorsnee Mediterrane huidskleur, maar ja, dan haal je geen grote koppen in de kranten.

In ieder geval, zoals ik hoger reeds zei: we weten niets over de moeder van Kleopatra of Arsinoe, maar langs vaderskant zijn het rechtstreekse afstammelingen van de Makedonische generaal Ptolemaios I zoon van Lagos, en is er geen enkele reden om aan te nemen dat ze van 'gemengd' bloed zouden zijn.
Het hele dossier lijkt me een opeenstapeling van onbewijsbare hypothesen en ik ben dan ook niet geneigd om er ook maar iets van op te nemen in het historische discours over de laatste Ptolemaeën.

De belangrijkste link tussen de ‘octogonale tombe’ in Ephesos (waar de beenderen gevonden zijn)
http://altinkanatlar.info/photogallery/ ... turkey.jpg
http://via.lib.harvard.edu/via/deliver/ ... Y%3A885162
en Arsinoe IV zou de gelijkaardige achthoekige vorm zijn van de vuurtoren van Alexandreia. Is dat een min of meer geldig bewijs?


Herbert Verreth: Achthoekige gebouwen zijn relatief zeldzaam, maar wat mij betreft is er verder geen verband tussen dit funerair monument uit Ephesos en de vuurtoren van Alexandreia, zodat ik het niet echt als een ondersteunend element voor de identificatie beschouw.

Hoe zeker is het dat Arsinoe werd vermoord in de tempel van Artemis op orders van Marcus Antonius en Kleopatra?

Herbert Verreth: De moord wordt beschreven door twee antieke auteurs en er is weinig reden om aan het feit op zich te twijfelen. Over de exacte plaats zijn de twee bronnen echter in tegenspraak, zodat het toch niet helemaal zeker is dat Arsinoe in het Artemision van Ephesos gedood werd.

Dus Arsinoe werd waarschijnlijk toch ergens in Ephesos begraven?
http://www.travellinkturkey.com/aegean/ ... es/map.jpg


Herbert Verreth: Het Artemision ligt verschillende kilometers buiten Ephesos, en het lijkt me logischer dat ze daar ergens in de buurt zou zijn begraven, eerder dan in het centrum van de stad zelf. Begraving binnen de muren van een stad gebeurde overigens steeds eerder uitzonderlijk in de oudheid. Wanneer het monumentale graf inderdaad pas rond 20 v.C. voltooid werd, kan men zich ook afvragen waar Arsinoe ondertussen dan begraven lag en waarom haar beenderen zovele jaren later zouden verhuisd zijn.

Archeoloog Neil Oliver zegt letterlijk “Arsinoe and Cleopatra had an African mother.”
http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/7945433.stm
Het is aan de hand van aantekeningen en foto’s van de nu verloren schedel uit de octogonale tombe van Ephesos dat er een reconstructie van werd gemaakt. En in de BBC documentaire hoorde ik Caroline Wilkinson van de University of Dundee over de gereconstrueerde schedel zeggen: “This one looks more white European …it could suggest a mixture of ancestry”. Is het niet een beetje vergezocht om te stellen - zelfs indien de beenderen van Arsinoe IV zouden zijn – dat Kleopatra VII van gemengde origine was?


Herbert Verreth: Wat mij betreft, is dergelijke uitspraak helemaal op niets gebaseerd. In mijn visie was Kleopatra een Mediterrane vrouw met Makedonische voorouders, geen Afrikaanse koningin.

Zou de lijn van de Ptolemaeïsche heersers in Egypte een betere toekomst gehad hebben indien Kleopatra VII en Marcus Antonius niet terug bij elkaar gekomen waren in Antiochië in de winter van 37/36 v.C.? Of was Octavianus gewoon toen al bewust op weg naar alleenheerschappij en annexatie van Egypte?

Herbert Verreth: Van in het begin van de 1e eeuw v.C. waren de Egyptische en de Romeinse politiek nauw met elkaar verweven, zodat het echt wel maar een kwestie van tijd was vooraleer ook Egypte zou worden ingelijfd bij het Romeinse rijk.

Zou de dood van Pompeius door de hand van de Egyptenaren ook geen blijvende doorn in het oog geweest zijn voor de Romeinen, naast het Grieks-Egyptische gedrag van Marcus Antonius?

Herbert Verreth: Het was vooral Iulius Caesar zelf die verontwaardigd was over de moord op Pompeius op bevel van koning Ptolemaios XIII. Deze moord komt vaak ter sprake in de klassieke bronnen (zie het hoofdstuk Kasion in mijn boek over het noorden van de Sinai, te raadplegen op http://www.trismegistos.org/sinai/), maar ik heb niet de indruk dat de Romeinen dit feit op zich aan de Egyptenaren hebben verweten. In het algemeen hadden zij een zeer negatief beeld over de decadente volkeren van het oosten, en ik denk niet dat de moord op Pompeius dit veel heeft verergerd.

Tijdens uw lezing over 'Grieken en Egyptenaren in de 26ste dynastie'
viewtopic.php?t=1711&mforum=prkmthetegyptef
vroeg ik me af hoe zeker het is dat er onder farao Necho II (610-595 v.C.) rond Afrika gevaren werd?


Herbert Verreth: Het verhaal is te lezen bij Herodotos (4, 42). Deze Griekse historicus uit de 5e eeuw v.C. beschrijft hoe Necho II een aantal Feniciërs met schepen op weg stuurde om vanuit de Rode Zee rond Afrika te varen en langs de Straat van Gibraltar weer in de Middellandse Zee en in Egypte aan te komen. Deze groep mannen zou twee jaren onderweg zijn geweest. Er is weinig reden om te twijfelen aan de historische kern het verhaal, hoewel men natuurlijk nooit helemaal zeker is wat er nu juist gebeurd is. In ieder geval wist Herodotos heel goed dat men rond Afrika kon varen, dus dat op zich moet iemand toch 'uitgeprobeerd' hebben.

Ik vraag u dit omdat het mij altijd verbaasd heeft dat de ervaren legeraanvoerder Marcus Antonius die over een grotere legermacht beschikte, samen met de eeuwenoude vlootervaring van de Egyptenaren, de slag bij Aktion verloren heeft. Ligt de reden hiervoor deels bij de motivatie van zijn soldaten die het misschien moeilijker vonden tegen landgenoten te vechten onder het gezag van Antonius, eigenlijk voor hen intussen een meer en meer Grieks-Egyptische legeraanvoerder, en zijn vreemde koningin?

Herbert Verreth: Er is natuurlijk niet direct een verband tussen de uitbouw van de Egyptische vloot onder koning Necho II en de Ptolemaeïsche vloot die ter beschikking stond van Kleopatra. Het is overigens historisch helemaal niet duidelijk wat er nu juist gebeurd is in de slag bij Aktion en waarom (zie bv. http://www.livius.org/aa-ac/actium/actium.html). Marcus Antonius is in ieder geval altijd zeer populair geweest bij zijn soldaten en er is geen reden om aan te nemen dat zijn troepen gedemotiveerd zouden zijn geweest omdat ze ook voor de koningin van Egypte vochten. Wel is het zo dat de bemoeienissen van Kleopatra rond de te voeren strategie niet in goede aarde vielen bij de officieren van Antonius, maar dat was geen reden voor hen om hem in de steek te laten.

Is er in Rome helemaal geen enkele vorm van protest of rouw gehoord toen Ptolemaios XV Caesar (Kaisarion) - de zoon van Iulius Caesar - vermoord werd?

Herbert Verreth: In de bronnen is daar geen spoor van te vinden, en het lijkt me op zich ook onwaarschijnlijk. Kaisarion is nooit officieel erkend geweest als de zoon van Iulius Caesar, terwijl die wel Octavianus als zijn (adoptief)zoon heeft aangeduid. Dus waarom zouden de Romeinen rouwen om de dood van de zoon van de boosaardige heks die de moedige Romein Marcus Antonius had betoverd en ten gronde gericht?

Hoe zeker is het dat Kaisarion de zoon was van Iulius Caesar? Kan misschien vanuit zijn geboortedatum teruggerekend worden naar een periode waarvan zeker is dat Caesar samen was met Kleopatra?

Herbert Verreth: We kennen de juiste geboortedatum van Kaisarion niet [de datum van 23 juni 47 wordt niet meer aanvaard omwille van een nieuwe lezing van de demotische Serapeion-stele Louvre 335 in Enchoria 27 (2001), p. 45-46]. Volgens Ploutarchos (Antonius, 54) was Kleopatra zwanger toen Caesar Egypte verliet, zodat hun zoontje Kaisarion mogelijk ergens in de zomer van 47 geboren werd. Chronologisch is er in ieder geval geen probleem om Caesar de vader van het kind te maken. Ongetwijfeld werd er ook al in de oudheid zelf gespeculeerd of Kaisarion nu wel degelijk de zoon van Caesar was, maar voor Octavianus was het klaarblijkelijk voldoende zeker, want anders zou hij de jongen niet hebben laten executeren.

Geen rekening houdende met de kinderen van Kleopatra VII met beide Romeinse heersers, … eindigde het geslacht van de Ptolemaeën met de dood van Kleopatra? M.a.w. is er geen enkel historisch spoor meer van nazaten in Egypte?

Herbert Verreth: De Ptolemaeïsche dynastie was al decennia bezig alle potentiële rivalen voor de troon systematisch uit te roeien, zodat er behalve Kleopatra en haar vier kinderen inderdaad niemand meer van de familie overbleef. Arsinoe IV was haar laatste slachtoffer...

Hoe ver is de stamboom van Kleopatra en Marcus Antonius door te trekken? Zijn er nazaten die nog ergens een politieke rol gespeeld hebben?

Herbert Verreth: Marcus Antonius had acht kinderen bij vier vrouwen, waaronder drie bij Kleopatra. Die werden allemaal opgevoed door zijn derde vrouw Octavia, de zus van Octavianus / Augustus, en zijn zo geïntegreerd geraakt in de Iulisch-Claudische dynastie. Over het lot van Alexandros Helios en Ptolemaios Philadelphos verkeren we in het ongewisse. Indien Octavianus hen had laten doden, kunnen we ervan uitgaan dat de antieke bronnen er iets van zouden hebben gezegd, dus mogelijk zijn ze een natuurlijke dood gestorven. Kleopatra Selene werd in 20 v.C. uitgehuwelijkt aan koning Iuba II van Mauretania, en had bij hem een aantal kinderen; koningin Zenobia van Palmyra (3e eeuw n.C.) was een van haar afstammelingen.

Zijn er onderzoekingen of opgravingen in Egypte die u nauwgezet volgt, of veelbelovend vindt, of die u graag zelf zou uitvoeren?

Herbert verreth: Ik volg nauwgezet alle opgravingen in het noorden van Sinai en in het oosten van de Delta, maar ik heb niet direct plannen om zelf deel te nemen aan een opgraving. Er is nog meer dan genoeg werk om de resultaten van de reeds uitgevoerde opgravingen te confronteren met de historische bronnen en om een degelijke historische topografie van de Delta te schrijven, een van de doelen die ik mezelf stel.

Hartelijke dank voor uw antwoorden en de tijd die u hierin gestoken hebt!
Ik hoop dat we nog veel boeiende lezingen van u mogen bijwonen en ik wens u veel succes met uw werk.
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6367
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Berichtdoor william » Wo Apr 01, 2009 10:25 pm

Dr. Verreth en Philip,

een heel interessant interview i.v.m. Arsinoë, zuster van Cleopatra. Het bevestigd mijn eigen sceptisisme ten opzichte van de BBC documentaire.

william :)
william
 
Berichten: 268
Geregistreerd: Wo Okt 17, 2007 4:32 pm
Woonplaats: Lochristi

Re: Herbert Verreth - interview over Arsinoe IV e.a.

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Do Okt 20, 2011 7:21 pm

Ons forum heeft een nefaste invloed op de vakantiegeneugten van de bezoekers ... :wink:

Bedankt voor de foto's van de octogonale tombe, Luc. Ik was er gepaseerd in 2008, maar van die hoek heb ik de tombe niet kunnen bekijken.

Vanaf de weg - welke zichtbaar is linksboven op de eerste foto hieronder - die langs de tombe loopt, heb je er dit zicht op:
http://picasaweb.google.com/sabuechler/ ... 4059672754

Afbeelding

Afbeelding

Afbeelding
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6367
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen


Terug naar Egyptologen en archeologen

Wie is er online?

Gebruikers in dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 1 gast